วิกฤตพลังงานทำ “เหล็กไทย” ขาดตลาดจริงไหม? 2569 ต้นทุนพุ่ง ทางออกอุตสาหกรรมเหล็ก

วิกฤตพลังงานทำ “เหล็กไทย” ขาดตลาดจริงไหม? เจาะลึกต้นทุนพุ่งและทางออกอุตสาหกรรมเหล็ก 2568

สถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้อกำลังกลายเป็นตัวแปรสำคัญที่กดดัน “อุตสาหกรรมเหล็กไทย“ อย่างเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะความผันผวนของราคาพลังงานทั้งน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ และค่าไฟฟ้า ซึ่งเป็นต้นทุนหลักในการผลิตและขนส่ง ส่งผลให้ราคาเหล็กในประเทศมีสัญญาณปรับตัวสูงขึ้น 10-15% ในช่วงเดือนเมษายนที่ผ่านมา

สรุปสถานการณ์: เหล็กไทยจะขาดตลาดหรือไม่?

ภาคเอกชนและสมาคมเหล็กยืนยันว่า “ปัจจุบันสินค้าเหล็กยังไม่ขาดตลาด“ แม้จะมีความเสี่ยงด้านระยะเวลาการขนส่ง (Lead Time) ที่นานขึ้นจากการปรับเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือและแหล่งนำเข้าวัตถุดิบ แต่ซัพพลายในภาพรวมยังเพียงพอรองรับความต้องการในประเทศได้

สถิติการบริโภคเหล็กในไทย (คาดการณ์ปี 2568)

แม้ไทยยังพึ่งพาการนำเข้าเหล็กในสัดส่วนสูง แต่ในภาพรวม โอกาสเกิดภาวะเหล็กขาดตลาดยังไม่สูงประเทศไทยมีความต้องการใช้เหล็กรวมประมาณ 18.5 ล้านตันต่อปี แบ่งเป็น

• นำเข้าผลิตภัณฑ์เหล็กราว 12 ล้านตัน
• ผลิตในประเทศประมาณ 8 ล้านตัน
• ส่งออกประมาณ 1.5 ล้านตัน

ส่วนเหล็กดิบที่ผลิตในประเทศราว 6 ล้านตัน มาจากการหลอมเศษเหล็กเป็นหลัก แม้จะมีการนำเข้าเหล็กกึ่งสำเร็จรูป เช่น Slab และ Billet จากตะวันออกกลางบางส่วน แต่ไทยยังสามารถปรับไปนำเข้าจากประเทศอื่นได้ เช่น จีน อินเดีย อาเซียน ซึ่งยังมีศักยภาพรองรับคำสั่งซื้อได้

3 ปัจจัยหลักที่ดันราคาเหล็กพุ่งสูงขึ้น

แม้สินค้าอาจไม่ขาดตลาด แต่ความเสี่ยงที่ต้องจับตาคือ ส่งของช้า ต้นทุนพุ่ง

1. ต้นทุนพลังงาน: น้ำมันเตาและก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงหลักในโรงงานเหล็ก หากราคาน้ำมันโลกดีดตัวสูงขึ้น จะส่งผลกระทบต่อต้นทุนการผลิตทันที (อาจเพิ่มขึ้นกว่า 1 บาทต่อกิโลกรัม)
2. ค่าขนส่งและโลจิสติกส์: หากภาครัฐยุติการตรึงราคาดีเซล ต้นทุนการขนส่งจากโรงงานสู่ผู้บริโภคจะปรับเพิ่มขึ้นตามทันที
3. การนำเข้าเหล็กขั้นกลาง: แม้ไทยจะนำเข้าเหล็กแท่ง (Slab/Billet) จากตะวันออกกลางไม่มากนัก แต่การเปลี่ยนไปนำเข้าจากอาเซียน จีน หรืออินเดีย แทนนั้นต้องใช้เวลาในการเจรจาและหาคู่ค้าใหม่

ข้อกังวลและแนวทางรับมือจากภาคเอกชน

1. ปัญหาเหล็กจีนทุ่มตลาด

ปัจจุบันเหล็กจากจีนที่ไม่ได้มาตรฐานยังคงไหลเข้าสู่อาเซียนอย่างต่อเนื่อง หลังถูกกีดกันจากตลาดสหรัฐฯ และยุโรป ภาคเอกชนวอนรัฐเร่งใช้มาตรการทางการค้า (AD/AC) และยกระดับมาตรฐานสินค้าเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและผู้ผลิตในไทย

2. มาตรการควบคุมราคา

เนื่องจากเหล็กเป็นสินค้าควบคุม ผู้ผลิตไม่สามารถปรับราคาตามใจชอบได้ ต้องแสดงโครงสร้างต้นทุนที่ชัดเจนต่อกรมการค้าภายใน ผู้บริโภคจึงมั่นใจได้ว่าจะไม่มีการฉวยโอกาสกักตุนหรือขึ้นราคาโดยไม่มีเหตุผล

3. ข้อเสนอแนะต่อภาครัฐ

อยากให้รัฐช่วย “ดูดซับแรงกระแทก“ ด้านราคาพลังงาน โดยปรับขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไปเพื่อให้ภาคธุรกิจและประชาชนปรับตัวได้ทัน เพื่อไม่ให้เศรษฐกิจที่กำลังฟื้นตัวต้องสะดุดลง

วิกฤตคือโอกาส: เร่งเครื่องสู่ “Green Steel” และความมั่นคงทางวัตถุดิบ

บทเรียนจากวิกฤตครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าไทยพึ่งพาการนำเข้าสูงเกินไป (ราว 2 ใน 3 ของความต้องการ) จึงเป็นโอกาสสำคัญในการยกระดับอุตสาหกรรมเหล็กไทยในระยะยาว ดังนี้:

• บริหารจัดการเศษเหล็ก (Scrap): เศษเหล็กคือวัตถุดิบหลักของการผลิตเหล็กดิบในไทย หากบริหารจัดการไม่ให้ไหลออกนอกประเทศ จะช่วยลดความเสี่ยงจากการนำเข้าได้มหาศาล
• มุ่งสู่เหล็กคาร์บอนต่ำ (Green Steel): การใช้เศษเหล็กควบคู่กับพลังงานสะอาดในราคาที่แข่งขันได้ จะช่วยให้เหล็กไทยก้าวสู่มาตรฐานโลก ลดการปล่อยคาร์บอน และเพิ่มแต้มต่อทางการค้า
• เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต: ปัจจุบันโรงงานไทยยังมีกำลังการผลิตส่วนเกินที่พร้อมรองรับการผลิตเพื่อทดแทนการนำเข้า

สรุป: แม้ราคาเหล็กจะมีแนวโน้มปรับขึ้นตามต้นทุนพลังงานในเดือนเมษายน แต่สถานการณ์ “เหล็กขาดแคลน“ ยังอยู่ในระดับต่ำ สิ่งที่ต้องจับตาคือความผันผวนของราคาพลังงานและมาตรการสนับสนุนจากภาครัฐที่จะช่วยให้อุตสาหกรรมเหล็กไทยอยู่รอดอย่างยั่งยืนในยุคเศรษฐกิจสีเขียว

ขอบคุณข้อมูลจาก กรุงเทพธุรกิจ ประชาชาติธุรกิจ