หน่วยหุนคืออะไร? ทำไมคนในวงการก่อสร้างต้องรู้ แจกฟรี ตารางหน่วยหุน

วิธีคำนวณและแปลงหน่วยหุนด้วยตัวเอง

หากคุณต้องการแปลงหน่วยหุนเป็นนิ้ว หรือมิลลิเมตรด้วยตัวเอง สามารถใช้สูตรคณิตศาสตร์ง่ายๆ ดังนี้ครับ

1. สูตรแปลง “หุน” เป็น “นิ้ว”

• ตัวอย่าง: 4 หุน เท่ากับกี่นิ้ว?

  $$4\times 0.125=0.5\text{ นิ้ว}\text{ (หรือ }1/2\text{ นิ้ว)}$$

2. สูตรแปลง “หุน” เป็น “มิลลิเมตร (มม.)”

เนื่องจาก 1 นิ้ว เท่ากับ 25.4 มิลลิเมตร และ 1 นิ้ว มี 8 หุน ดังนั้น 1 หุน จึงเท่ากับ $25.4÷8=3.175\text{ มม.}$

• ตัวอย่าง: 3 หุน เท่ากับกี่มิลลิเมตร?

  $$3\times 3.175=9.525\text{ มม.}$$

ขนาดหุนที่ใช้บ่อยในเหล็กเส้นก่อสร้าง (เหล็กเส้นกลม และเหล็กข้ออ้อย)

ในการสั่งซื้อเหล็กเส้นที่หน้างาน ช่างไทยส่วนใหญ่มักเรียกขนาดเป็น “หุน” ซึ่งหากเราเข้าใจการแปลงหน่วยเป็นมิลลิเมตร (มม.) จะช่วยให้การเลือกซื้อเหล็กตามมาตรฐาน มอก. ถูกต้องแม่นยำที่สุด ดังนี้:

1. เหล็ก 2 หุน (6 มม.)

• ชื่อเรียกในมาตรฐาน: เหล็กเส้นกลม RB6 (Round Bar 6 mm.)

• การใช้งาน: นิยมใช้เป็น “เหล็กปลอก” (Stirrups) สำหรับคานและเสา เพื่อช่วยรับแรงเฉือนและยึดเหล็กแกนให้คงรูป

2. เหล็ก 3 หุน (9 มม.)

• ชื่อเรียกในมาตรฐาน: เหล็กเส้นกลม RB9 (Round Bar 9 mm.)

• การใช้งาน: ใช้เป็นเหล็กปลอกในโครงสร้างที่รับน้ำหนักมากขึ้น หรือใช้เป็นเหล็กเสริมในงานพื้นคอนกรีต เสาเอ็น และทับหลัง

3. เหล็ก 4 หุน (12 มม.)

• ชื่อเรียกในมาตรฐาน: เหล็ก DB12 (Deformed Bar 12 mm.) หรือ RB12

• การใช้งาน: มักเริ่มใช้เป็น “เหล็กแกน” (Main Bar) ของคานและเสาในบ้านพักอาศัยทั่วไป รวมถึงใช้เป็นเหล็กเสริมพื้นชั้นล่าง

4. เหล็ก 5 หุน (15-16 มม.)

• ชื่อเรียกในมาตรฐาน: เหล็ก DB16 (Deformed Bar 16 mm.)

• การใช้งาน: เป็นเหล็กข้ออ้อยขนาดมาตรฐานสำหรับงานโครงสร้างหลักที่ต้องรับแรงดึงสูง เช่น คานช่วงยาว หรือเสาอาคารหลายชั้น

ทำไมคนในวงการก่อสร้างต้องรู้จักหน่วยหุน?

• มาตรฐานในการสื่อสาร: การใช้หน่วยหุนช่วยให้ช่างและผู้ที่เกี่ยวข้องสามารถสื่อสารเกี่ยวกับขนาดของวัสดุได้อย่างชัดเจนและเข้าใจตรงกัน ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในการทำงานร่วมกัน
• ความแม่นยำในการเลือกวัสดุ: ความรู้เกี่ยวกับหุนช่วยให้ช่างสามารถเลือกวัสดุที่เหมาะสมกับงานได้ดีขึ้น เช่น การเลือกใช้เหล็กกล่องหรือไม้ตามขนาดที่ต้องการ ซึ่งจะส่งผลต่อคุณภาพและความแข็งแรงของโครงสร้าง
• ลดความผิดพลาดในการจัดซื้อ: เมื่อรู้จักหน่วยหุน ช่างจะสามารถสั่งซื้อวัสดุได้อย่างถูกต้อง ลดโอกาสในการสั่งซื้อผิดขนาดหรือผิดประเภท
• การคำนวณและออกแบบ: ในการออกแบบโครงสร้างหรือการวางแผนงานก่อสร้าง การรู้จักหุนจะช่วยให้สามารถคำนวณขนาดและปริมาณวัสดุที่ต้องใช้ได้อย่างถูกต้อง

การใช้งานของหุนในวงการก่อสร้าง

• เหล็กกล่อง: ในการเลือกใช้เหล็กกล่องสำหรับงานโครงสร้าง ช่างจะต้องคำนึงถึงขนาดของเหล็กกล่องในหน่วยหุน เพื่อให้ได้ความแข็งแรงและความเหมาะสมตามแบบที่ออกแบบไว้
• ไม้: ในการทำเฟอร์นิเจอร์หรือโครงสร้างไม้ ช่างจะใช้หน่วยหุนในการกำหนดขนาดของไม้เพื่อให้ตรงตามความต้องการ เช่น การเลือกใช้ไม้ที่มีขนาด 2 หุน จะหมายถึงไม้ที่มีความหนาประมาณ 6.35 มิลลิเมตร
• งานตกแต่ง: ในงานตกแต่งภายใน การใช้หน่วยหุนช่วยให้สามารถกำหนดขนาดของวัสดุตกแต่ง เช่น รั้ว ประตู หรือเฟอร์นิเจอร์ ได้อย่างแม่นยำ
• งานประปาและไฟฟ้า: ในอุตสาหกรรมท่อประปาและท่อไฟ ช่างมักใช้หน่วยหุนในการระบุเส้นผ่านศูนย์กลางของท่อ ซึ่งช่วยให้สามารถติดตั้งระบบได้อย่างถูกต้อง ตัวอย่างเช่น ท่อน้ำที่มีขนาด 3 หุน จะหมายถึงท่อที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 9.525 มิลลิเมตร

ข้อควรระวัง: หุนในท่อ vs หุนในเหล็ก

ความแตกต่างของหน่วยหุนในงานเหล็กและงานประปา 

• ท่อประปา: ขนาดหุนของท่อ (เช่น ท่อ 4 หุน) มักหมายถึง “ขนาดรูใน” (Nominal Size) ไม่ใช่ขอบนอกทั้งหมด

• เหล็กเส้น: มักหมายถึง “เส้นผ่านศูนย์กลางภายนอก” จริงๆ

• การระบุความแตกต่างนี้จะช่วยลดความผิดพลาดในการสั่งซื้อได้

สรุปหน่วยหุน

หน่วยหุนก็เหมือนมาตรวัดสากลอื่น ๆ ทั่วไป ซึ่งมีความสำคัญในวงการก่อสร้าง โดยเฉพาะหากใครที่สั่งวัสดุนำเข้าจากประเทศจีนเป็นหลัก การรู้จักหน่วยหุนไว้จะช่วยให้คุณสามารถสื่อสารกับผู้ผลิตได้ง่ายและเข้าใจตรงกันมากขึ้น ดังนั้นใครที่คลุกคลีทำงานในสายอาชีพนี้ แนะนำให้ทำความเข้าใจเกี่ยวกับหน่วยหุนไว้ก็ไม่เสียหาย

ดังนั้นการเรียกเป็น “หุน” เป็นเพียงการเรียกเพื่อความสะดวกในการสื่อสาร แต่ในการ ตรวจสอบสเปกงาน (Spec) หรือการ คำนวณโครงสร้าง ทางวิศวกรจะยึดหน่วยเป็น “มิลลิเมตร” และต้องระบุ “ชั้นคุณภาพ” (เช่น SR24, SD40, SD50) เสมอ เพื่อความปลอดภัยและความแข็งแรงของอาคาร

หจก.พรณรงค์ โลหะกิจ ผู้นำในการจัดจำหน่ายเหล็กครบวงจร